Wystąpienie: Piotr Górnikiewicz

Dziękuję.

Pani Marszałek! Panie Premierze! Szanowni Państwo! Wniosek o wyrażenie wotum nieufności wobec ministra finansów to jeden z najpoważniejszych instrumentów kontroli parlamentarnej. Wymaga jednak powagi, rzetelności i elementarnej uczciwości. Tymczasem, czytając druk nr 3197, można odnieść wrażenie, że historia polskiego zadłużenia rozpoczęła się w grudniu 2023 r., jakby wcześniejszych 8 lat rządów Prawa i Sprawiedliwości nie miało żadnych konsekwencji.

Wnioskodawcy alarmują o rosnącym długu, tyle że na str. 4 uzasadnienia mieszają całkowity stan zadłużenia z jego rocznym przyrostem. Przypomnijmy: już na koniec 2023 r. dług liczony metodologią unijną wynosił 1690 mln zł. Istotna część zobowiązań zaciągniętych przez poprzedni rząd za pośrednictwem PFR i funduszy BGK pozostawała poza ustawą budżetową. Rachunki jednak nie znikają wraz ze zmianą władzy. Tylko w 2025 r. na spłatę i obsługę tych zobowiązań przeznaczono ponad 56 mld zł. Podobnie z dochodami podatkowymi. Wnioskodawca zarzuca niewykonanie planu VAT, przemilczając, że wpływy z tego podatku wzrosły w 2025 r. o ok. 34 mld zł. Do wykonania pierwotnych założeń zabrakło m.in. dlatego, że inflacja spada szybciej niż prognozowana. A przecież niższa inflacja to ulga dla polskich rodzin, nie powód do dymisji ministra. Z kolei spadek wpływów z PIT w budżecie centralnym wynikał w znacznej części z reformy dochodów samorządowych. W 2025 r. samorządy otrzymały z wpływów z PIT o prawie 93 mld zł więcej niż rok wcześniej. Te pieniądze nie wyparowały. Zmienił się sposób ich podziału.

Wnioskodawcy powołują się również na krytyczną opinię Rady Fiskalnej i decyzję agencji ratingowej. I tutaj warto powiedzieć rzecz zasadniczą: niezależne instytucje nie istnieją po to, żeby chwalić rząd, istnieją po to, żeby również rządowi wskazywać błędy. Rada Fiskalna jest instytucją utworzoną dzięki zmianom przeprowadzonym przez obecną większość parlamentarną. Prowadzenie niezależnej oceny polityki budżetowej było potrzebnym krokiem w kierunku większej przejrzystości finansów publicznych. Jeżeli dzisiaj rada sygnalizuje ryzyka związane z deficytem, zadłużeniem i brakiem dostatecznie wiarygodnej ścieżki konsolidacji fiskalnej, to jej głos należy potraktować poważnie.

Czy agencje ratingowe stają się wiarygodne tylko wtedy, gdy krytykują naszych politycznych przeciwników? To niepoważne, ale równie niepoważne byłoby ignorowanie tegorocznej obniżki ratingu. Jest ona realnym ostrzeżeniem przed wysokim deficytem i rosnącymi kosztami długu. Tego ostrzeżenia nie zamierzamy bagatelizować. Właśnie dlatego potrzebujemy odpowiedzialnej debaty o finansach publicznych, a nie jednostronnych rozliczeń, w których autorzy wniosku pomijają konsekwencje własnych decyzji i nie przedstawiają wiarygodnego planu naprawczego.

Dlatego Polska 2050 zagłosuje przeciwko temu wnioskowi, ale obrona stabilności rządu nie oznacza zgody na samozadowolenie. Jako Polska 2050 oczekujemy od ministra finansów konkretnych działań w trzech obszarach.

Po pierwsze, wiarygodny plan ograniczenia długu. Panie ministrze, koszty obsługi długu Skarbu Państwa mają w 2027 r. sięgnąć już 107 mld zł. Nie wolno nam uznać takiej ścieżki zadłużenia za nieuchronną. Potrzebujemy konkretnego planu ograniczenia deficytu i nieefektywnych wydatków bez przerzucania kosztów naprawy finansów na ludzi, emerytów i osoby potrzebujące wsparcia. Finanse publiczne naprawia się wtedy, gdy gospodarka rośnie i rząd sam decyduje o priorytetach, a nie wtedy, gdy zaczynają działać automatyczne sankcje ustawowe.

Po drugie, umiar w wydatkach instytucji władzy i właściwa hierarchia potrzeb. W projekcie budżetu na 2027 r. Kancelaria Sejmu planuje wzrost wydatków o ponad 20%, Kancelaria Senatu - o niemal 20%, a Kancelaria Prezydenta - o blisko 15%. Tymczasem budżet samorządowego programu asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami zmniejszono z 1,2 mld do 880 mln zł. Stoimy na stanowisku, że wydatki na bieżące funkcjonowanie tych instytucji nie powinny co do zasady rosnąć szybciej niż inflacja, chyba że dodatkowe potrzeby zostaną rzeczywiście uzasadnione.

Po trzecie, niższe podatki dla pracujących i uczciwsze zasady ryczałtu. Odpowiedzialność fiskalna nie polega wyłącznie na ograniczaniu wydatków. Polega również na takim projektowaniu podatków, żeby wspierać aktywność zawodową, a obciążenia były sprawiedliwie rozłożone. Przez lata wysokiej inflacji i zamrożenia progów coraz więcej pracujących Polaków zaczęło wpadać w najwyższy, 32-procentowy próg PIT. Polska 2050 postulowała podniesienie progu do 140 tys. zł. W pracach koalicyjnych wywalczyliśmy kompromis przyjęty przez rząd: 12% do 130 tys. zł. Według rządowych szacunków reforma niemal o połowę zmniejszy odsetek podatników objętych najwyższą stawką.

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W finansach publicznych nie ma darmowego długu, nie ma bezkosztowych wydatków i nie ma magicznych pieniędzy. Są tylko wybory (Dzwonek) i odpowiedzialność za ich skutki. Właśnie takiej polityki będziemy od ministra finansów konsekwentnie wymagać, jednocześnie go wspierając. Dziękuję bardzo. (Oklaski)