Wystąpienie: Piotr Babinetz

Dziękuję bardzo.

Panie Marszałku! Tutaj parę wątków się pojawiło. Jeden w formie bardzo krytycznej uwagi nawiązującej do debaty na posiedzeniu komisji. Były też pytania. Myślę, że jeśli chodzi o pytanie o działania, jakie mogą być podjęte w ramach uczczenia ks. Stanisława Stojałowskiego, to powinien odpowiedzieć na to czy opowiedzieć o tym pan poseł wnioskodawca, pan poseł Przemysław Drabek. Natomiast ja chcę się odnieść do kilku spraw.

Pierwsza kwestia, taka drobniejsza - pojawił się wątek Galicji, tak trochę na uboczu. Rzeczywiście to nie jest najlepsze określenie, to jest określenie zaborcze, ale są takie sytuacje, kiedy trzeba w opisie jednak tego słowa użyć.

Pojawił się też zarzut, była mowa o treściach antysemickich w tekstach, w publicystyce, w działalności ks. Stojałowskiego. Ks. Stojałowski był zdecydowanie przeciwko fiskalizmowi, przeciwko lichwie, przeciwko wyzyskowi i było obojętne dla niego, czy to chodziło o część Żydów, czy niektórych księży, czy - co było częste - fabrykantów. Czyli ten jego krytycyzm także wobec działalności części Żydów miał podłoże ekonomiczne, a nie etniczne. Ks. Stojałowski zwalczał wyzyskiwanie chłopów i robotników, upominał się o biednych. I to jest istotą rzeczy.

Myślę, że także ważne jest to - ponieważ tu się pojawił wątek kontrowersji między ks. Stojałowskim a hierarchią kościelną - że paradoksalnie w pewnym sensie po opublikowaniu encykliki "Rerum novarum" Ojca Świętego Leona XIII stopniowo okazywało się, że myśl społeczna, radykalna myśl społeczna ks. Stojałowskiego wcale nie jest tak odległa od stanowiska Kościoła katolickiego, które się zmieniało w tych kwestiach. I to, co jest chyba szczególnie ciekawe: myśl społeczna, społeczno-katolicka, chrześcijańska ks. Stojałowskiego wzbudzała duże zainteresowanie kardynałów chociażby włoskich i francuskich. Natomiast ekskomunika została zdjęta przez papieża z ks. Stojałowskiego m.in., to też jest ciekawe, po staraniach Anny z Działyńskich Potockiej z Rymanowa-Zdroju, właścicielki zdroju Rymanów. Była ona siostrą Jadwigi z Działyńskich Zamoyskiej, którą kiedyś uczciliśmy jako Sejm, uchwalając rok Jadwigi Zamoyskiej. Z jednej strony Anna z Działyńskich Potocka poprzez swoje kontakty w Rzymie, w Watykanie, w Stolicy Apostolskiej zabiegała o jednak przychylność dla ks. Stojałowskiego, a z drugiej strony w bardzo obfitej korespondencji między ks. Stojałowskim a Anną Potocką z kolei jest bardzo wyraźne napominanie przez nią, aby ks. Stojałowski trzymał się bliżej Kościoła katolickiego. Tak że odegrała ona rolę takiego, można powiedzieć, pośrednika między hierarchią kościelną, nawet najwyższą hierarchią kościelną, a ks. Stojałowskim.

Myślę, że najważniejsze w tym wszystkim jest to, że ks. Stojałowski był bardzo twardo, ostro, brutalnie prześladowany przez zaborcę. To było co najmniej 9 lat, a może nawet - według niektórych źródeł, niektórych badaczy - ponad 10 lat, kilkanaście lat, więzienia łącznie, licząc wszystkie dłuższe okresy więzienia i areszty. A zatem Austriacy go bardzo brutalnie zwalczali. Natomiast był on, pamiętajmy, propagatorem polskości i obrońcą biednych, przywódcą ludu wiejskiego, a przede wszystkim krzewicielem polskiej świadomości narodowej. Tak więc myślę, że dobrze by było, gdyby jak najwięcej posłów spośród tych, którzy jeszcze się wahają, zagłosowało za uczczeniem ks. Stanisława Stojałowskiego. Dziękuję bardzo.