Wystąpienie: Jacek Tomczak

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W drugim czytaniu nowelizacji ustawy o wspieraniu nowych inwestycji podtrzymujemy stanowisko przedstawione na początku prac. To jest jeden z najważniejszych projektów gospodarczych tej kadencji. Kierunek zmian oceniamy oczywiście pozytywnie, chociaż reforma trafiła do Sejmu dość spóźno. Do końca funkcjonowania specjalnych stref ekonomicznych w dotychczasowym kształcie pozostało niewiele ponad 2 miesiące.

Strefy ekonomiczne tworzone na podstawie ustawy z 1994 r. przez ponad 3 dekady przyciągały kapitał, tworzyły miejsca pracy i wspierały rozwój przemysłu w regionach dotkniętych często bezrobociem. Reforma z 2018 r. rozszerzyła możliwość korzystania ze zwolnień podatkowych na cały kraj. Dzisiaj potrzebujemy kolejnego etapu rozwoju tego systemu. Polska nadal ma zbyt niski poziom inwestycji. Ich udział w PKB oscyluje w okolicach 17% i pozostaje wyraźnie poniżej średniej unijnej. Potrzebujemy wzrostu produktywności, budowy polskiego kapitału i dobrze wynagradzanych miejsc pracy. Nie osiągniemy tego wyłącznie poprzez konsumpcję i inwestycje publiczne. Konieczne jest zwiększenie inwestycji prywatnych, zarówno zagranicznych, jak i przede wszystkim polskich przedsiębiorców.

Jako przewodniczący Parlamentarnego Zespołu ds. Polskiej Strefy Inwestycji wielokrotnie rozmawiałem o tej reformie z rządem, z zarządami spółek strefowych i przedsiębiorcami. PSL już w 2024 r. wskazywał na potrzebę zmian i brał w nich udział. Wiemy, jakie znaczenie dla inwestorów mają przewidywalne zasady i sprawna administracja.

Wysoka Izbo! Jako Klub Parlamentarny Polskie Stronnictwo Ludowe składamy dwie poprawki merytoryczne. Prosimy o ich rozważenie. Chcemy, aby ustawa odpowiadała na praktyczne problemy przedsiębiorców i spółek strefowych. Szczególnie prosimy o poparcie poprawki, która usuwa opiniowanie przez szefa Krajowej Administracji Skarbowej projektów decyzji o wsparciu oraz ich zmian. Nie możemy deklarować deregulacji i jednocześnie rozbudowywać ważnych procedur wspierania inwestycji o dodatkowe opinie kolejnych organów, co przeciągnie oczywiście wydawanie decyzji. To jest, nie ukrywajmy, po prostu nadregulacja. Projekt przewiduje miesięczny termin wydania opinii, możliwość jego przedłużenia oraz żądanie uzupełnień i wyjaśnień. Oznacza to ryzyko dłuższego oczekiwania na decyzję, od której zależy harmonogram inwestycji. Inwestor porównuje warunki oferowane w różnych państwach, a dodatkowy etap postępowania może osłabić atrakcyjność Polski jako miejsca lokowania kapitału. Przypominam, że dzisiaj średni czas trwania przygotowania inwestycji w Polsce to jest ok. 46 miesięcy. Jest to zdecydowanie zbyt długi czas.

W tej kadencji podjęliśmy wysiłek upraszczania procedur gospodarczych. Zachowajmy w tej sprawie pełną konsekwencję. Administracja skarbowa ma kompetencje do weryfikowania prawidłowości korzystania ze zwolnień podatkowych. Ochrona interesów fiskalnych państwa nie wymaga dodatkowego kolejnego etapu przed wydaniem decyzji o wsparciu.

Druga poprawka też jest istotna. Polega na uelastycznieniu procedur związanych z przyznaniem dofinansowania i kwestiami zatrudnienia. Zmiana decyzji o wsparciu przez właściwy organ wymaga oczywiście jej przeprocedowania. Natomiast mamy taką sytuację, na co zwracały też uwagę firmy ze stref, że ze względu na bezpieczeństwo to kryterium w dobie robotyzacji powinno być bardziej elastyczne. Czasami niestety w wyniku dobrych zmian i nowych inwestycji parametr zatrudnienia może się zmieniać. Strefy muszą mieć możliwość elastycznego reagowania na takie sytuacje. Nie można stwarzać niepotrzebnego ryzyka związanego z niezachowaniem limitu, co może doprowadzić do utraty wsparcia przez beneficjenta.

Panie Ministrze! Nadal potrzebujemy stabilnego finansowania spółek strefowych po wygaśnięciu dotychczasowych źródeł przychodów. Ich doświadczenie i relacje z samorządami są ogromnym kapitałem, który trzeba zachować. Aktualnie pozostają także postulaty aktualizacji mapy pomocy regionalnej oraz zapewnienia przygotowanych terenów inwestycyjnych. Wymaga to działań rządu na poziomie unijnym. Podtrzymujemy postulat wyraźnego gospodarza polityki inwestycyjnej po stronie rządu. Potrzebujemy decyzyjnego rozmówcy, który będzie aktywnie zabiegał o nowe inwestycje i skoordynuje działania PAIH, ARP, PFR i spółek strefowych oraz przeprowadzi (Dzwonek) najważniejsze projekty przez procedury administracyjne.

Globalna konkurencja o kapitał nie czeka. Państwa oferują granty, konkurencyjną energię, przygotowaną infrastrukturę i sprawną administrację. Sama ulga podatkowa nie rozwiąże wszystkich problemów inwestora. Musimy dostosować nasze instrumenty do globalnego podatku minimalnego oraz wykorzystać możliwości wynikające z unijnych ram CISAF. Ustawa jest potrzebna. Traktujemy ją jako etap dalszej modernizacji systemu wsparcia inwestycji.

Klub PSL popiera dalsze procedowanie nad projektem i zwraca się o uwzględnienie dwóch zgłoszonych poprawek.