Wystąpienie: Paweł Jabłoński

Również witam serdecznie naszych gości. Cieszę się, że mamy tutaj dzisiaj dużą publiczność. Mam nadzieję, że ta dyskusja będzie też dla państwa interesująca.

Dziękuję bardzo za przedstawienie sprawozdania, za tę dotychczasową debatę. Z punktu widzenia klubu Rozwój Plus jest dość podobnie. Zgadzamy się w dużym stopniu z tym, co mówi Prawo i Sprawiedliwość. Ten projekt idzie w dobrym kierunku, rozwija te elementy systemu, które działają dobrze, więc my będziemy ten projekt popierać. Natomiast rzeczywiście są do niego pewne zastrzeżenia, właśnie m.in. tej natury, o której mówił pan poseł Warchoł. Ale nie będę tutaj z góry aż tak strasznie krytyczny wobec rządu, bo raczej to nie jest tak, że mamy do czynienia tylko i wyłącznie ze wzrostem wydatków. Przecież jeżeli ktoś nie odbywa kary w zakładzie karnym, gdzie też przecież są ponoszone koszty, tylko w systemie dozoru elektronicznego, to te koszty dla państwa mogą być wręcz niższe. Tylko na czym polega problem? Na tym polega problem, że w ogóle tego nie policzono. W OSR, w ocenie skutków regulacji jest wskazana kwota: 0 zł, a oczywiste jest to, że będą jakieś koszty albo będą jakieś oszczędności. Jakaś grupa osób odbywających obecnie karę w zakładzie karnym przestanie w skali roku odbywać tę karę w zakładzie karnym i będzie kierowana do dozoru elektronicznego. Czy to jest dla państwa korzystne z finansowego punktu widzenia? Bardzo możliwe, że tak, ale autorzy projektu wykazali się lenistwem i tego nie policzyli.

Swoją drogą, to dziwne, bo uważam, że akurat w tym zakresie, pani minister, można było to sprawdzić. Są pewne statystyki dotyczące skazań na kary w poszczególnych wysokościach, za poszczególne typy przestępstw - dokładnie według tego wzoru, który stosują państwo w tej ustawie. Nic nie stało na przeszkodzie, żeby ten projekt przygotować odrobinę rzetelniej. W końcu po co jest ocena skutków regulacji? Po to, żeby takie rzeczy policzyć. Zresztą zwracaliśmy na to uwagę już w pierwszym czytaniu. Sam kierunek zmian oceniam pozytywnie, ale na litość boską, po to jest cały zespół legislacyjny i zespół w ministerstwie. Przygotowujecie to w ramach konsultacji z wyspecjalizowanymi jednostkami; tu przede wszystkim ze Służbą Więzienną. Przecież te dane są w systemie. Państwo musi korzystać z informacji. Musi działać profesjonalnie.

Co do istoty, to słuszny kierunek. Powiedziałbym wręcz, że to niewystarczające, dlatego że cały czas operujemy w paradygmacie wykonywania w systemie dozoru elektronicznego wyłącznie kary już orzeczonej przez sąd. Tymczasem tak naprawdę gigantyczną potrzebą państwa jest wprowadzenie dozoru elektronicznego już na etapie postępowania przygotowawczego. Mamy w Polsce gigantyczny problem z nadużywaniem tymczasowego aresztowania. To jest problem systemowy. To jest tak naprawdę najbardziej rażący przykład naruszania podstawowego prawa człowieka przez Polskę. Od wielu, wielu lat tak jest. Wskazują na to instytucje międzynarodowe, wskazują na to instytucje polskie. Nie możemy na tak masową skalę... Ponad 95% wniosków prokuratury o zastosowanie tymczasowego aresztu jest przyjmowane, nawet w sprawach tak błahych jak sprawa tego rolnika, który zaorał asfalt. Na litość boską, jakie tam były przesłanki tymczasowego aresztu? Żadnych. A został orzeczony. Na szczęście później został uchylony. Ten areszt jest stosowany w tak błahych sprawach, w dziesiątkach innych spraw.

(Poseł Marcin Warchoł: Pan Piotr spod trybunału!)

Ostatnio była próba zastosowania go za protest pod Trybunałem Konstytucyjnym, na co słusznie wskazuje pan Marcin Warchoł. Na szczęście sąd nie zgodził się z prokuraturą, ale generalnie ten problem systemowy istnieje. Postulujemy... W tej ustawie tego nie ma, bo taki jest zakres przedłożenia, ale generalnie niezbędne jest wprowadzenie systemu. To oczywiście wymaga innych rozwiązań informatycznych, opartych na GPS, a nie na rozwiązaniach zbliżeniowych. Wielokrotnie dyskutowaliśmy o tym w komisjach. To jest absolutnie niezbędne, bo operujemy w tej chwili na podstawie systemu, który ma już, jeśli dobrze pamiętam, 14 czy 15 lat, który był wdrażany według innych zasad. Zamiast cały czas to kontynuować, trzeba ten system reformować, trzeba wdrożyć nowoczesne rozwiązania. Rzeczywiście jesteśmy państwem, które w Europie jest w czołówce, jeśli chodzi o stosowanie systemu dozoru elektronicznego, ale trzeba to wreszcie zacząć stosować także na tych etapach, gdzie pozbawianie człowieka wolności powinno być absolutnie wyjątkowe, czyli zwłaszcza na etapie postępowania przygotowawczego.

Mam jeszcze jedną uwagę. Oczywiście liczę na to, że sądy będą do tego podchodziły rozsądnie, ale potencjalnie jest też kwestia tego, czy za każdy typ przestępstwa, w tym także za przestępstwa dotyczące przemocy, ciężkiej przemocy domowej czy przestępstwa przeciwko wolności seksualnej... Czy i tutaj nie powinno być większych wyłączeń? Liczę na to, że sądy będą stosować te dyrektywy odpowiednio, tak żeby zabezpieczyć interes ofiar czy interes społeczny przed potencjalnymi nowymi przestępstwami popełnianymi przez tego samego sprawcę.

Podsumowując: będziemy popierać ten projekt, cały czas powtarzając ten apel o to, aby system dozoru elektronicznego wdrożyć też na etapie postępowania przygotowawczego. Dziękuję bardzo.